Polska 16 września – co wydarzyło się tego dnia

Tego dnia w Gietrzwałdzie miało miejsce ostatnie objawienie Matki Boskiej; w Warszawie zakończył się pierwszy wyścig kolarski „Tour de Pologne”; Polska została wybrana do Rady Ligi Narodów; pod Koziejówką, prowadząc atak na bagnety, poległ gen. Józef Kustroń; statek z ładunkiem 75. ton polskiego złota wypłynął z Konstancy do Stambułu; początek procesu wysokich funkcjonariuszy UB; początek rozmów władz PRL, opozycji i Episkopatu w Magdalence. Urodzili się m. in. Edward Puchalski, Franciszek Żwirko, Wacław Kuchar, Tadeusz Gocłowski, Janusz Rewiński, Maria Gładkowska. Zmarli natomiast: Franciszek Karpiński, Maksymilian Gierymski, Józef Kustroń, Andrzej Trzaskowski, Arkadiusz Gołaś oraz Kazimierz Mieczysław Ujazdowski. 1497 – Darłowo zostało zalane przez tsunami wywołane eksplozją metanu uwolnionego z dna morskiego. 1620 – Pod Cecorą wojska polskie, dowodzone przez hetmana Stanisława Żółkiewskiego, rozpoczęły bitwę z Turkami; zakończyła się 19. września klęską Polaków i śmiercią hetmana. 1658 – Pomiędzy Rzeczpospolitą a hetmanem zaporoskim Iwanem Wyhowskim zawarta została tzw. ugoda hadziacka – zakładająca unię Królestwa Polskiego, Wielkiego Księstwa Litewskiego i Księstwa Ruskiego. 1668 – Abdykacja króla Jana II. Kazimierza Wazy, panującego od 1648 r. 1825 – W majątku Chorowszczyzna w pow. wołkowyskim zmarł Franciszek Karpiński, poeta, czołowy liryk polskiego sentymentalizmu. 1831 – Po zajęciu Warszawy przez wojska rosyjskie francuski minister spraw zagranicznych Horace Sebastiani wygłosił przed Izbą Deputowanych deklarację zakończoną słowami: „porządek panuje w Warszawie”. 1863 – Powstanie styczniowe: zwycięstwo wojsk rosyjskich nad oddziałem powstańczym pod dowództwem Władysława Sokołowskiego „Iskry” w II. bitwie pod Małogoszczem. 1874 – W Bad Reichenhall w Bawarii zmarł Maksymilian Gierymski, malarz, pejzażysta, wywodzący się ze szkoły monachijskiej. 1874 – W Warszawie urodził się Edward Puchalski, reżyser i scenarzysta filmowy; autor filmów „Trędowata”, „Pod Twoją Obronę”, „Przeor Kordecki – obrońca Częstochowy”. 1877 – W Gietrzwałdzie na Warmii miało miejsce ostatnie objawienie Matki Boskiej. 1895 – W Święcianach na Litwie urodził się Franciszek Żwirko, pilot; wspólnie ze Stanisławem Wigurą zwyciężył w Międzynarodowych Zawodach Samolotów Turystycznych Challenge 1932 r.; 11. września 1932 r. obaj zginęli w katastrofie samolotu RWD-6 pod Cierlickiem Górnym koło Cieszyna. 1897 – W Łańcucie urodził się Wacław Kuchar, sportowiec, olimpijczyk, oficer WP; uczestnik wojny polsko-ukraińskiej, a także wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r. 1922 – Otwarto linię kolejową Reda-Hel. 1928 – W Warszawie zakończył się pierwszy wyścig kolarski Tour de Pologne. Zwyciężył Feliks Więcek, czeladnik rzeźnicki z Bydgoszczy. Rywalizację rozpoczęło 71. kolarzy, a 43. dojechało do mety; przejechali trasę długości 1491 km. 1930 – W Galicji Wschodniej oddziały policji i wojska rozpoczęły trwającą do końca listopada akcję pacyfikacyjną wymierzoną przeciwko ukraińskim nacjonalistom z OUN; akcja objęła około 450 ukraińskich wsi. 1931 – W Piskach niedaleko Ostrołęki urodził się Tadeusz Gocłowski, arcybiskup metropolita gdański (1992-2008). 1934 – W Warszawie Jerzy Bajan (pilot myśliwski i sportowy) oraz Gustaw Pokrzywka (mechanik) wygrali na samolocie RWD-9 międzynarodowe zawody lotnicze Challenge 1934 r.1935 – Polska została ponownie wybrana do Rady Ligi Narodów. 1937 – Premiera filmu „Znachor” w reżyserii Michała Waszyńskiego. 1939 – Kampania polska: Nieudany szturm niemiecki na twierdzę w Brześciu nad Bugiem; wobec braku amunicji nocą nastąpiła ewakuacja polskiej załogi. 1939 – Kampania polska: Sztab Naczelnego Wodza przeniósł się do Kołomyi. 1939 – Kampania polska: Natarcie oddziałów Armii „Małopolska” pod Jaworowem zadało ciężkie straty elitarnemu pułkowi SS „Germania”. 1939 – Kampania polska: Pod Koziejówką w okolicach Lubaczowa, prowadząc atak na bagnety, poległ gen. Józef Kustroń, dowódca 21. Dywizji Piechoty Górskiej. 1939 – Zbiornikowiec „Eocene” z ładunkiem 75. ton polskiego złota wypłynął z rumuńskiej Konstancy do Stambułu. 1939 – Kampania polska: Rano samoloty niemieckie zrzuciły na Warszawę ulotki wzywające do poddania miasta. Na skrzyżowaniu ulic Podskarbińskiej i Grochowskiej pojawili się niemieccy parlamentariusze z pismem do dowódcy obrony miasta, w którym żądali kapitulacji. Gen. dyw. Juliusz Rómmel odmówił, wskutek czego rozpoczął się huraganowy ostrzał artyleryjski połączony z nalotami bombowymi. 1944 – Powstanie Warszawskie: Śródmieście niemal przez cały dzień znajdowało się pod ciężkim ogniem artyleryjskim. 1944 – Początek walk 3. Dywizji Piechoty 1. Armii WP o przyczółki warszawskie na lewym brzegu Wisły (16-23 września). 1949 – W Żarach urodził się Janusz Rewiński, aktor, satyryk, znany m.in. z „Kabaretu Olgi Lipińskiej” oraz ról w komediach Juliusza Machulskiego „Kiler” i „Kiler-ów 2-óch”; założyciel Partii Przyjaciół Piwa, poseł w latach 1991-1993. 1957 – Początek procesu wysokich funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa: Romana Romkowskiego, Józefa Różańskiego i Anatola Fejgina. 1957 – W Zielonej Górze urodziła się Maria Gładkowska, aktorka. 1966 – Wyemitowano premierowe wydania lokalnych programów informacyjnych „Kronika” (TVP Kraków i TVP Szczecin). 1975 – Dokonano oblotu samolotu PZL „M-20 Mewa”. 1977 – Premiera filmu animowanego „Wielka podróż Bolka i Lolka” w reżyserii Władysława Nehrebeckiego i Stanisława Dulza. 1978 – W Warszawie odsłonięto pomnik premiera Ignacego Jana Paderewskiego. 1988 – Początek rozmów przedstawicieli władz PRL, opozycji i Episkopatu w ośrodku MSW w podwarszawskiej Magdalence. 1988 – PRL nawiązała stosunki dyplomatyczne ze Wspólnotami Europejskimi. 1992 – Parlament Europejski ratyfikował układ o stowarzyszeniu Polski ze Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi. 1993 – Utworzono Park Narodowy Gór Stołowych. 1996 – Uruchomiono sieć telefonii komórkowej „Era”. 1998 – W Warszawie zmarł Andrzej Trzaskowski, kompozytor, pianista, dyrygent, krytyk muzyczny, współtwórca polskiego jazzu. 2005 – W Griffen w Austrii w wypadku samochodowym zginął Arkadiusz Gołaś, siatkarz, olimpijczyk z Aten, reprezentant Polski w latach 2001–2005. 2005 – Polska edycja „Wikipedii” przekroczyła próg 100 000 utworzonych haseł. 2016 – W Dyminach zmarł Kazimierz Mieczysław Ujazdowski, adwokat, obrońca oskarżonych w procesach politycznych w okresie PRL, poseł na Sejm Kontraktowy. źródło: PAP