Polska 1 października – co wydarzyło się tego dnia

Tego dnia na Uniwersytecie Wileńskim powstało tajne Towarzystwo Filomatów; w Anglii zwodowany został niszczyciel ORP „Błyskawica”; Izba Reprezentantów Kongresu USA powołała komisję do zbadania sprawy Zbrodni Katyńskiej; uruchomiono pierwszą polską stację radiofoniczną UKF; w Warszawie odsłonięto pomnik Małego Powstańca; rozpoczęła działalność Służba Kontrwywiadu Wojskowego; ujawniono stenogramy rozmów polityków PO z przedstawicielami branży hazardowej; w Warszawie rozpoczął się Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina. Urodzili się m. in. Stefania Sempołowska, Stanisława Przybyszewska, Andrzej Paczkowski, Franciszek Trzeciak, Wiesław Wójcik, Anna Bojarska. Zmarli natomiast: Stanisław Noakowski, Antoni Rewera, Adam Ciołkosz, Witold Rowicki, Zbigniew Lengren, Gerard Labuda, Stanisław Kociołek oraz Karol Tendera. 1326 – Doradca króla Władysława Łokietka Jan Grot został mianowany biskupem krakowskim. 1608 – Na pokładzie statku „Mary and Margaret” przybyło do kolonii Jamestown w Wirginii pięciu pierwszych polskich imigrantów do Ameryki Północnej. 1798 – W Warszawie założono tajne Towarzystwo Republikanów Polskich; jego członkowie za swego przywódcę uznawali Tadeusza Kościuszkę. 1808 – W Warszawie została założona Szkoła Prawa Księstwa Warszawskiego, w 1816 roku wcielona do Uniwersytetu Warszawskiego. 1810 – Rodzina Chopinów wraz z siedmiomiesięcznym Fryderykiem przeprowadziła się na stałe z Żelazowej Woli do Warszawy. 1817 – Na Uniwersytecie Wileńskim powstało tajne Towarzystwo Filomatów, którego założycielami byli m.in. Józef Jeżowski, Tomasz Zan, Adam Mickiewicz i Jan Czeczot. 1845 – W Sianowie uruchomiono fabrykę zapałek. 1859 – W Warszawie ukazał się pierwszy numer „Tygodnika Ilustrowanego”. 1869 – W wielkopolskiej wsi Polonisz urodziła się Stefania Sempołowska, działaczka społeczna i oświatowa, pedagog, publicystka, pisarka. 1875 – W Warszawie otwarto Szkołę Techniczną Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej. 1901 – W Myślenicach urodziła się Stanisława Przybyszewska, autorka dramatów historycznych związanych z historią rewolucji francuskiej, m.in. „Sprawy Dantona”, malarka. 1928 – W Warszawie zmarł Stanisław Noakowski, architekt, malarz, historyk sztuki, profesor Politechniki Warszawskiej. 1936 – W stoczni Cowes w Anglii zwodowany został niszczyciel ORP „Błyskawica”. 1938 – Wojska niemieckie wkroczyły do Czechosłowacji, zajmując tzw. Kraj Sudecki. 1938 – Rząd Czechosłowacji przyjął polskie ultimatum dotyczące odstąpienia części Śląska Cieszyńskiego, tzw. Zaolzia. 1938 – W Krasnymstawie urodził się Andrzej Paczkowski, historyk, badacz najnowszych dziejów Polski; członek Kolegium IPN (1999-2011), przewodniczący Rady IPN (2011-2012); w latach 1974-1995 prezes Polskiego Związku Alpinizmu. 1939 – Kampania polska: W Grand Hotelu w Sopocie kmdr Marian Majewski i kpt. Antoni Kasztelan podpisali akt kapitulacji Rejonu Umocnionego Hel. 1939 – Kampania polska: Zwycięstwo wojsk sowieckich nad Zgrupowaniem KOP gen. Wilhelma Orlik-Rückemanna w bitwie pod Wytycznem. 1941 – W Wilnie Niemcy rozpoczęli trwającą do grudnia 1942 r. akcję eksterminacyjną, w czasie której zamordowano około 33,5 tys. Żydów. 1942 – Niemieckie władze okupacyjne otworzyły w warszawskiej Zachęcie Dom Niemieckiej Kultury (Haus der deutschen Kultur). 1942 – W obozie koncentracyjnym Dachau zmarł z wycieńczenia ks. Antoni Rewera; profesor Seminarium Duchownego w Sandomierzu, duszpasterz; beatyfikowany w 1999 r. przez papieża Jana Pawła II. 1942 – W Wieniawce koło Trembowli urodził się Franciszek Trzeciak, aktor, reżyser. 1943 – Oddział dywersji bojowej AK „Agat” dokonał w Warszawie udanego zamachu na Ernsta Weffelsa, znanego z okrucieństwa kierownika zmiany oddziału kobiecego na Pawiaku. 1944 – Powstanie Warszawskie: Nastąpiło tymczasowe zawieszenie broni. 1945 – Urodził się Wiesław Wójcik, aktor, wystąpił w filmach „Człowiek z marmuru”, „Party przy świecach”, „Kornblumenblau”, a także w serialu „Z biegiem lat, z biegiem dni”. 1946 – Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze ogłosił wyroki na zbrodniarzy wojennych III. Rzeszy, których oskarżono o popełnienie czterech rodzajów zbrodni: uczestnictwo w spisku w celu popełnienia zbrodni międzynarodowej, zbrodni przeciwko pokojowi, zbrodni wojennych oraz zbrodni przeciwko ludzkości. 1946 – W Warszawie urodziła się Anna Bojarska, pisarka. 1947 – Dekret Rady Ministrów o planowej gospodarce narodowej. 1949 – Otwarto dla ruchu odbudowaną po zniszczeniach wojennych ulicę Nowy Świat w Warszawie. 1951 – Izba Reprezentantów Kongresu USA powołała komisję do zbadania sprawy Zbrodni Katyńskiej. 1951 – W Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie odbyła się inauguracja pierwszego roku akademickiego. 1954 – W Warszawie uruchomiono pierwszą polską stację radiofoniczną UKF na częstotliwości 97,6 MHz. 1978 – W Londynie zmarł Adam Ciołkosz, publicysta, jeden z czołowych działaczy PPS. 1982 – Została uruchomiona komunikacja trolejbusowa w Tychach. 1983 – W Warszawie przy ul. Podwale odsłonięto pomnik Małego Powstańca. 1985 – W Warszawie rozpoczął się XI. Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina. 1989 – W Warszawie zmarł Witold Rowicki, dyrygent, pedagog, wieloletni dyrektor artystyczny Filharmonii Narodowej w Warszawie. 1989 – Z Warszawy wyjechał do RFN pociąg z 809. wschodnioniemieckimi uchodźcami. 1990 – W Warszawie rozpoczął się XII. Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina. 1995 – W Warszawie rozpoczął się XIII. Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina. 1996 – Rozpoczęła działalność sieć telefonii komórkowej „Plus”. 2000 – W Sydney zakończyły się XXVII. Letnie Igrzyska Olimpijskie; reprezentacja Polski zdobyła na nich 14 medali w tym sześć złotych [Robert Korzeniowski – 2 medale: chód na 20 km oraz na 50 km; Renata Mauer-Różańska – strzelectwo, karabinek małokalibrowy w 3 postawach; Kamila Skolimowska – rzut młotem; Szymon Ziółkowski – rzut młotem; Tomasz Kucharski i Robert Sycz – wioślarstwo, dwójka podwójna wagi lekkiej] pięć srebrnych oraz trzy brązowe. 2003 – W Warszawie zmarł Zbigniew Lengren, rysownik, satyryk, karykaturzysta, autor aforyzmów i fraszek, twórca postaci Profesora Filutka, którego przygody zamieszczał przez ponad 50 lat w „Przekroju”. 2006 – Rozpoczęła działalność Służba Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służba Wywiadu Wojskowego w miejsce zlikwidowanych Wojskowych Służb Informacyjnych. 2009 – Dziennik „Rzeczpospolita” ujawnił stenogramy rozmów polityków Platformy Obywatelskiej z przedstawicielami branży hazardowej. 2010 – W Poznaniu zmarł prof. Gerard Labuda, historyk, mediewista, rektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w latach 1962-1965, członek Polskiej Akademii Umiejętności oraz Polskiej Akademii Nauk. 2013 – W Jerozolimie zmarł Israel Gutman, członek Żydowskiej Organizacji Bojowej, uczestnik powstania w getcie warszawskim; więziony w niemieckich obozach koncentracyjnych na Majdanku, Auschwitz i Mauthausen-Gusen; historyk Holokaustu; w 1961 r. był świadkiem w procesie jednego z autorów Holokaustu Adolfa Eichmanna. 2014 – Premier Ewa Kopacz wygłosiła exposé, po czym Sejm RP udzielił jej rządowi wotum zaufania. 2015 – W Warszawie zmarł Stanisław Kociołek, działacz komunistyczny, I. sekretarz KW PZPR w Warszawie (1964-1967), a następnie I. sekretarz KW w Gdańsku (1967-1970); w latach 1968-1971 członek Biura Politycznego KC PZPR; wicepremier PRL od czerwca do grudnia 1970 r.; po 1989 r. sądzony za przyczynienie się do masakry robotników na Wybrzeżu w grudniu 1970 r. 2015 – W Warszawie rozpoczął się XVII. Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina. 2016 – W miejsce Akademii Obrony Narodowej utworzono Akademię Sztuki Wojennej z siedzibą w Warszawie-Rembertowie. 2019 – W Krakowie zmarł Karol Tendera, były więzień niemieckiego obozu KL Auschwitz-Birkenau, który walczył z używanym przez niemieckie media kłamliwym określeniem „polskie obozy koncentracyjne”. źródło: PAP