Polska 26 października – co wydarzyło się tego dnia

Tego dnia z Rapperswilu sprowadzono do Polski urnę z sercem Tadeusza Kościuszki; do Polski z Budapesztu potajemnie przedostał się Edward Śmigły-Rydz; została Polska Agencja Prasowa; racia Przemysław i Tomir Bałutowie uciekli „kukuruźnikiem” z Gdańska do Szwecji; odbyły się wybory do Sejmu, całkowicie sfałszowane przez komunistyczne władze; w Czeladzi rozpoczęto budowę pierwszej szkoły tysiąclecia; podpisano umowę licencyjną z koncernem FIAT na produkcję w Polsce „Fiata 126p”; podpisano układ o wycofaniu wojsk rosyjskich z Polski; uprowadzono Krzysztofa Olewnika. Urodzili się m. in. Eustachy Sangbszko, Maurycy Hauke, Ignacy Daszyński, Wacław Sobieski, Irena Dubiska, Wanda Chotomska, Krzesimir Dębski. Zmarli natomiast: Łukasz Smuglewicz, Józef Dowbor-Muśnicki, Olga Boznańska, Stefan Bagiński, Alfred Tarski, Barbara Ludwiżanka, Jerzy Pietrkiewicz oraz Marian Markiewicz. 1497 – Pod Koźminem (obecnie Ukraina) wycofujące się z Mołdawii wojska Jana I. Olbrachta doznały porażki w bitwie z wojskami wołoskimi Stefana III. Wielkiego. 1768 – W Radzyniu Podlaskim urodził się Eustachy Sanguszko, ziemianin, poseł na Sejm Czteroletni; brał udział w wojnie z Rosją w 1792 r., odznaczony za bitwę pod Zieleńcami jednym z pierwszych krzyży Virtuti Militari; uczestnik Powstania Kościuszkowskiego i wyprawy na Moskwę w 1812 r. 1775 – W Seifendorf koło Drezna urodził się Maurycy Hauke, generał artylerii, uczestnik wojny z Rosją w 1792 r., Powstania Kościuszkowskiego, oficer Legionów Polskich; generał wojsk Księstwa Warszawskiego; w kampanii 1813 r. dowodził obroną Twierdzy Zamość; od 1815 r. w armii Królestwa Polskiego, m.in. zastępca ministra wojny, senator; zaufany współpracownik w. księcia Konstantego; zastrzelony w noc listopadową przez powstańców; część źródeł jako datę urodzenia Haukego podaje 25.10.1773. 1780 – Zmarł Łukasz Smuglewicz, nadworny malarz króla Augusta III. Sasa, twórca portretów rodziny królewskiej. 1866 – W Zbarażu urodził się Ignacy Daszyński, działacz socjalistyczny, współzałożyciel Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej Galicji i Śląska, następnie jeden z przywódców PPS; premier Tymczasowego Rządu powołanego w Lublinie w listopadzie 1918 r.; wicemarszałek i marszałek Sejmu w okresie II. RP. 1872 – We Lwowie urodził się Wacław Sobieski, historyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. 1883 – Na Politechnice w Rydze powstała polska korporacja akademicka „Welecja”. 1899 – Urodziła się Irena Dubiska, skrzypaczka i pedagog. W okresie międzywojennym koncertowała głównie za granicą. W 1930 roku utworzyła „Kwartet Polski”, w którym grała z Wandą Wiłkomirską, Kazimierzem Wiłkomirskim i Mieczysławem Szaleskim. Była pierwszą wykonawczynią utworów skrzypcowych Karola Szymanowskiego. Od 2003 roku dla uczczenia pamięci skrzypaczki odbywa się Ogólnopolski Konkurs Skrzypcowy im. Ireny Dubiskiej. 1927 – Z Rapperswilu wraz ze zbiorami tamtejszego Muzeum Narodowego Polskiego sprowadzono do Polski urnę z sercem Tadeusza Kościuszki, a także bezcenne polskie dzieła sztuki, książki, manuskrypty, które w większości zostały zniszczone podczas Powstania Warszawskiego. 1929 – W Warszawie urodziła się Wanda Chotomska, pisarka, autorka wierszy, opowiadań, widowisk teatralnych i słuchowisk radiowych dla dzieci. Napisała ponad 200 książek dla dzieci i młodzieży. 1931 – W Warszawie rozpoczął się tzw. proces brzeski, w którym na ławie oskarżonych zasiedli przywódcy opozycji parlamentarnej – Centrolewu, oskarżeni o przygotowywanie zamachu stanu. 1937 – W Batorowie koło Poznania zmarł Józef Dowbor-Muśnicki; gen. armii rosyjskiej, po 1918 r. generał Wojska Polskiego; organizator i dowódca I. Korpusu Polskiego w Rosji (1917-1918); w czasie powstania wielkopolskiego naczelny dowódca armii wielkopolskiej. 1937 – Premiera filmu „Dziewczęta z Nowolipek” w reżyserii Józefa Lejtesa. 1939 – Hans Frank podpisał proklamację o utworzeniu „Generalnego Gubernatorstwa dla okupowanych polskich obszarów”. 1940 – W Paryżu zmarła Olga Boznańska, jedna z najbardziej cenionych polskich malarek, przedstawicielka impresjonizmu, wybitna artystka okresu Młodej Polski. Jej najsławniejszym obrazem jest portret „Dziewczynka z chryzantemami” z 1894 r. Została odznaczona francuską Legią Honorową i orderem Polonia Restituta. 1940 – 125. funkcjonariuszy NKWD uczestniczących w przygotowaniu zbrodni katyńskiej i jej wykonaniu zostało nagrodzonych przez Ławrientija Berię w tajnym rozkazie nr 001365 „za pomyślne wykonanie zadań specjalnych”. 1941 – Do okupowanej Polski z Budapesztu potajemnie przedostał się marsz. Edward Śmigły-Rydz; zamieszkał w Warszawie; zmarł na atak serca 2. grudnia 1941 r., pochowany został na Cywilnym Cmentarzu na Powązkach pod nazwiskiem Adama Zawiszy. 1945 – Dekretem Rady Ministrów powołana została Polska Agencja Prasowa. 1945 – Dekret KRN o przejściu wszystkich gruntów w granicach Warszawy na rzecz gminy miasta stołecznego – tzw. dekret Bieruta. 1947 – W Toruniu otwarto 13. odbudowaną po wojnie radiostację i rozgłośnię Polskiego Radia. 1950 – Bracia Przemysław i Tomir Bałutowie uciekli z Gdańska do Szwecji dwupłatowym samolotem Po-2 (tzw. „kukuruźnikiem”). 1951 – Na podstawie umowy pomiędzy rządem polskim i sowieckim dokonano wymiany terytoriów w Lubelskiem i Bieszczadach. Rosjanie urządzili tam kombinat węglowy, w którym wydobywano ok. 15 mln ton węgla rocznie (połowę wydobycia węgla w Polsce przedwojennej). 1952 – Odbyły się wybory do Sejmu, całkowicie sfałszowane przez komunistyczne władze; wszystkie mandaty zdobył Front Narodowy, w którym większość miała Polska Zjednoczona Partia Robotnicza. 1953 – W Wałbrzychu urodził się Krzesimir Dębski, kompozytor, aranżer, dyrygent, skrzypek, lider jazzowego zespołu „String Connection”. Autor utworów symfonicznych, kameralnych i religijnych, twórca muzyki filmowej: „Ogniem i mieczem”, „W pustyni i w puszczy”, „Szwadron”, „Szatan z VII klasy” oraz piosenek: „Diamentowy kolczyk”, „Dumka na dwa serca”, „Będzie tak, jak jest”. 1956 – Prymas kard. Stefan Wyszyński został zwolniony z internowania w Komańczy. 1958 – W Oblęgorku otwarto Muzeum Henryka Sienkiewicza. 1958 – W Czeladzi rozpoczęto budowę pierwszej szkoły tysiąclecia. 1964 – W Warszawie rozpoczął się proces Melchiora Wańkowicza, oskarżonego o przekazywanie za granicę „fałszywych informacji, oczerniających stosunki w Polsce”. 1969 – Zmarł Stefan Bagiński, lekarz histolog, pionier badań histochemicznych w Polsce, autor licznych prac naukowych w tym „Zarysu embriologii człowieka”. 1971 – Podpisanie umowy licencyjnej z koncernem motoryzacyjnym FIAT na produkcję w Polsce „Fiata 126p”. 1981 – Początek strajku okupacyjnego w Wyższej Szkole Inżynieryjnej w Radomiu. 1982 – Stan wojenny: Sejm uchwalił ustawę o osobach uchylających się od pracy oraz ustawę o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. 1983 – W Berkeley zmarł Alfred Tarski, urodzony w Warszawie matematyk, filozof, jeden z najwybitniejszych logików, twórca semantycznej definicji prawdy, profesor Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley. Jest współtwórcą tzw. paradoksu Banacha-Tarskiego, definicji prawdy i teorii modeli. 1990 – W Warszawie zmarła Barbara Ludwiżanka, aktorka, związana z Teatrem Polskim w Warszawie oraz Teatrem Współczesnym; wystąpiła m.in. w filmach „Godzina pąsowej róży”, „Sublokator”, „Kłopotliwy gość”, a także w serialach „Chłopi” oraz „Noce i dnie”. 1991 – Podpisano układ o wycofaniu wojsk rosyjskich z Polski do końca 1993 r. 1993 – Prezydent Lech Wałęsa powołał rząd Waldemara Pawlaka. 2001 – W Drobinie na Mazowszu uprowadzono Krzysztofa Olewnika, którego następnie zamordowano; porwanie i zabójstwo stało jedną z najgłośniejszych spraw kryminalnych w Polsce. 2007 – Zmarł Jerzy Pietrkiewicz, poeta, pisarz, badacz literatury i tłumacz polskiej literatury na język angielski, m.in. poezji Karola Wojtyły. 2007 – Weszła w życie ustawa o zakazie handlu w niektóre dni świąteczne. 2013 – Trener Adam Nawałka został nominowany selekcjonerem reprezentacji Polski w piłce nożnej. 2022 – Zmarł Marian Markiewicz, ps. „Maryl”, żołnierz Armii Krajowej i podziemia antykomunistycznego, uczestnik bitwy pod Surkontami, w latach 1947-1955 więzień reżimu komunistycznego. źródło: PAP Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.