Polska 15 września – co wydarzyło się tego dnia

Tego dnia w bitwie na Zalewie Wiślanym flota polska pokonała flotę zakonu krzyżackiego; w Krakowie rozpoczęto usypywanie Kopca Kościuszki; w bitwie o Anglię polscy piloci zestrzelili 26 niemieckich samolotów w ciągu jednego dnia; premiera filmu „Sami swoi” w reżyserii Sylwestra Chęcińskiego; żaglowiec „Dar Pomorza” wypłynął w swój ostatni rejs; zwolniono z zakładów karnych wszystkich więźniów politycznych; ostatnie jednostki armii rosyjskiej opuściły garnizon w Legnicy. Urodzili się m. in. Mirosław Hermaszewski, Tomasz Jastrun. Zmarli natomiast: Władysław Syrokomla, Juliusz Zarębski, Andrzej Romocki, Elżbieta Tyblewska, Władysław Wagner, Regina Smendzianka oraz Jan Krenz. 1339 – W Warszawie zakończył się proces polsko-krzyżacki prowadzony przez trybunał papieski. 1454 – W Cerekwicy król Kazimierz IV. Jagiellończyk nadał wielkopolskiej szlachcie przywilej stwierdzający m.in., że bez zgody sejmików król nie będzie nakładał nowych podatków i zwoływał pospolitego ruszenia. 1463 – W bitwie na Zalewie Wiślanym (bitwa w Zatoce Świeżej) floty Gdańska i Elbląga (25 okrętów) pokonały flotę krzyżacką (44 okręty). Flota krzyżacka zepchnięta została na płycizny pod Suchaczem i tam rozgromiona przez mniej liczne okręty kaperskie, najęte przez Gdańsk i Elbląg. Bitwa ta walnie przyczyniła się do zakończenia wojny trzynastoletniej i objęcia Prus Królewskich przez Koronę Polską. 1533 – W Wiedniu zmarła Katarzyna Habsburżanka, arcyksiężniczka austriacka, królewna czeska i węgierska, królowa polska i wielka księżna litewska od 1553 r. jako trzecia żona króla Zygmunta Augusta. 1697 – W Krakowie odbyła się koronacja księcia saskiego Fryderyka Augusta I. Wettina na króla Polski; nowy władca przyjął imię August II. 1777 – Gen. George Washington promował Kazimierza Pułaskiego na stopień generała brygady kawalerii amerykańskiej. 1793 – Rosja rozwiązała konfederację targowicką powstałą w maju 1792 r. przeciwko reformom Konstytucji 3 Maja; jednocześnie zawiązana została konfederacja grodzieńska, której celem było zatwierdzenie II. rozbioru Rzeczypospolitej. 1820 – W Krakowie rozpoczęto usypywanie Kopca Kościuszki. 1862 – W Wilnie zmarł Władysław Syrokomla, poeta, tłumacz. 1883 – Ukazał się pierwszy numer konspiracyjnego pisma socjalistycznego „Proletariat”. 1885 – W Żytomierzu zmarł Juliusz Zarębski, pianista, kompozytor. 1914 – I. wojna światowa: zakończyła się I. bitwa nad Jeziorami Mazurskimi, w której wojska niemieckie pod dowództwem gen. Paula von Hindenburga pokonały armię rosyjską gen. Pawła von Rennenkampfa; straty niemieckie: 40 tys. zabitych i rannych; straty rosyjskie: 145 tys. zabitych, rannych i wziętych do niewoli. 1926 – Uruchomiono rozgłośnię radiową w Wolnym Mieście Gdańsku. 1935 – Zbigniew Burzyński i Władysław Wysocki zajęli pierwsze miejsce w zawodach balonowych o Puchar Gordona Benetta, które odbyły się w Warszawie. Było to trzecie w historii zwycięstwo polskiej załogi, dzięki czemu Polska otrzymała trofeum na stałe. 1935 – Transatlantyk MS „Piłsudski” wypłynął w swój dziewiczy rejs do Nowego Jorku. 1938 – Premiera filmu „Paweł i Gaweł” w reżyserii Mieczysława Krawicza. 1939 – Kampania polska: Wojska niemieckie zajęły Białystok. 1939 – II. wojna światowa: W Tallinnie doszło do bezprawnego internowania okrętu podwodnego ORP „Orzeł”. 1939 – Kampania polska: W Cechówce (dziś część Sulejówka) Niemcy zamordowali około 100. mieszkańców. 1940 – Przełomowy moment Bitwy o Anglię – Niemcy stracili tego dnia ponad 60 samolotów, zginęło ponad 80. lotników niemieckich, wielu zostało rannych lub dostało się do niewoli; rekord zestrzeleń polskich pilotów – 26 niemieckich samolotów w ciągu jednego dnia. 1941 – W Lipnikach na Wołyniu urodził się Mirosław Hermaszewski, kosmonauta, jako pierwszy i jedyny Polak odbył lot w kosmos. 1944 – W Powstaniu Warszawskim poległ Andrzej Romocki „Morro”, harcerz Szarych Szeregów, kapitan AK, dowódca 2. kompanii „Rudy” batalionu „Zośka”; odznaczony Orderem Virtuti Militari. 1944 – Powstanie Warszawskie: Na Czerniakowie poległa Elżbieta Tyblewska ps. „Ewa”, sanitariuszka batalionu „Czata 49”; miała 18 lat. 1944 – Powstanie Warszawskie: Po ciężkich walkach Niemcy zdobyli Sielce (na Mokotowie). Polacy najsilniej bronili Śródmieścia, Żoliborza i częściowo Mokotowa. 1947 – Początek dziesięciodniowego strajku w Łodzi wywołanego zmuszaniem pracowników do współzawodnictwa pracy; w czasie manifestacji doszło do starć z siłami bezpieczeństwa, dwie osoby zginęły, kilkadziesiąt zostało aresztowanych. 1949 – W Warszawie rozpoczął się IV. Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina. 1950 – W Warszawie urodził się Tomasz Jastrun, poeta, prozaik, eseista, krytyk literacki. 1967 – Premiera filmu „Sami swoi” w reżyserii Sylwestra Chęcińskiego. 1971 – W Warszawie zakończone zostały prace przy budowie „fabryki domów” na Służewcu. 1978 – W Warszawie otwarto Muzeum Karykatury. 1981 – Początek ostatniego rejsu żaglowca „Dar Pomorza”. 1982 – Stan wojenny: Władze komunistyczne aresztowały po powrocie z leczenia w Londynie Jana Józefa Lipskiego, działacza Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR”. 1986 – Na mocy ustawy z 17. lipca 1986 r. zwolniono z zakładów karnych wszystkich więźniów politycznych. 1988 – Odbyło się drugie spotkanie Lecha Wałęsy i gen. Czesława Kiszczaka w willi MSW na ul. Zawrat w Warszawie. Obecni na nim byli także Stanisław Ciosek, ks. Alojzy Orszulik i Andrzej Stelmachowski. 1988 – Stanisław Skalski, polski as myśliwski z okresu II. wojny światowej, został awansowany do stopnia generała brygady. 1990 – W Krakowie na cmentarzu Rakowickim uroczyście złożono urnę z prochami gen. Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego, zmarłego w 1942 r. w Nowym Jorku. 1992 – W Winter Park na Florydzie zmarł Władysław Wagner, pierwszy Polak, który na jachtach żaglowych opłynął kulę ziemską. 1993 – Ostatnie jednostki Północnej Grupy Wojsk Armii Rosyjskiej opuściły garnizon w Legnicy. 2000 – W Sydney rozpoczęły się XXVII. Letnie Igrzyska Olimpijskie, podczas których Polacy zdobyli 53 medale, w tym 19 złotych. 2006 – Premiera filmu „S@motność w sieci” w reżyserii Witolda Adamka. 2011 – W Warszawie zmarła Regina Smendzianka, pianistka, pedagog. 2019 – W Warszawie otwarto kolejne stacje drugiej linii metra: Szwedzka, Targówek Mieszkaniowy i Trocka. 2020 – W Warszawie zmarł Jan Krenz, dyrygent i kompozytor, autor muzyki do „Kanału” Andrzeja Wajdy, „Eroiki” i „Zezowatego szczęścia” Andrzeja Munka. źródło: PAP