Polska 22 listopada – co wydarzyło się tego dnia

Tego dnia w Warszawie uroczyście otwarto Most Kierbedzia; w Elblągu uruchomiono dwie pierwsze linie tramwajowe; prezydent Ignacy Mościcki wydał dekret o rozwiązaniu zrzeszeń wolnomularskich; w KL Auschwitz Niemcy dokonali pierwszej egzekucji przez rozstrzelanie; w Zakopanem ogłoszono wyroki na działaczy Goralenvolku; w Bronowicach Wielkich uruchomiono pierwszy polski cyklotron; TVP wyemitowała premierowy program dla dzieci „Miś z okienka”; rozpoczęto dystrybucję powszechnych świadectw udziałowych; prezydent Aleksander Kwaśniewski wyraził zgodę na kontyngentu wojskowego do Afganistanu. Urodzili się m. in. Karol Estreicher, Józef Lejtes, Krystyna Siesicka, Stefan Bratkowski, Edward Hulewicz, Waldemar Kuczyński, Andrzej Żuławski. Zmarli natomiast: Ludwik Mierosławski, Stanisław Ostrowski, Mikołaj Kozakiewicz, Rafał Gan-Ganowicz oraz Paweł Jarodzki. Dzisiaj imieniny obchodzą: Cecylia, Marek oraz Ernestyna, Filemon, Filemona, Maur, Salwator, Stefan, Wszemił, Wszemiła. Nietypowe święta: Dzień Nitkowania, Dzień Kredki, Święto Transportu Wojskowego. 1348 – W Namysłowie Kazimierz III. Wielki oraz król niemiecki i czeski Karol IV. Luksemburski podpisali pokój kończący wojnę o Śląsk. 1716 – Hrabina Anna Konstancja Cosel, faworyta króla Polski i elektora Saksonii Augusta II. Mocnego, została aresztowana jako zdrajczyni, a następnie dożywotnio osadzona w zamku w Stolpen. 1827 – W Krakowie urodził się Karol Estreicher, bibliotekarz, bibliograf, historyk literatury i teatru. 1864 – W Warszawie uroczyście otwarto Most Aleksandryjski (Kierbedzia); zaprojektowany przez inżyniera Stanisława Kierbedzia most był jednym z najnowocześniejszych w ówczesnej Europie. 1878 – W Paryżu zmarł Ludwik Mierosławski; uczestnik powstania listopadowego; działacz emigracyjny; wódz naczelny oddziałów powstańczych w Wielkopolsce w 1848 r.; dowódca rewolucyjnych wojsk na Sycylii (1849); dyktator powstania styczniowego (1863); historyk wojskowości, pisarz. 1893 – W Krożach na Litwie kozacy dokonali masakry mieszkańców protestujących przeciwko likwidacji kościoła i jego przebudowie na cerkiew. Zginęło 9 osób, a 50 zostało rannych. 1895 – W Elblągu uruchomiono dwie pierwsze linie tramwajowe. 11. grudnia 1866 roku na ulice Warszawy wyruszyły tramwaje konne. Jednak dopiero w 1908 roku wprowadzono w Warszawie tramwaje elektryczne, a więc 13 lat później niż w Elblągu. Tramwaje w Elblągu rozpoczęły funkcjonowanie od samego początku jako elektryczne, co nie było zasadą (wiele sieci elektryfikowano dopiero z czasem). W związku z tym stanowią drugi w kolejności najstarszy system tramwajów elektrycznych (po Wrocławiu) wprowadzony na terenie obecnej Polski. 1901 – W Warszawie urodził się Józef Lejtes, reżyser, jeden z najbardziej znanych twórców polskiego kina międzywojennego, autor filmów „Barbara Radziwiłłówna”, „Dziewczęta z Nowolipek” i „Granica”. 1918 – Józef Piłsudski zatwierdził „Dekret o najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej”; na mocy dekretu, będącego swego rodzaju ustawą zasadniczą, Piłsudski obejmował jako Tymczasowy Naczelnik Państwa „Najwyższą Władzę Republiki Polskiej” i miał ją sprawować do czasu zebrania się Sejmu Ustawodawczego. 1918 – W wyniku ofensywy wojsk polskich oddziały ukraińskie zostały zmuszone do wycofania się ze Lwowa; w mieście doszło do pogromu ludności żydowskiej. 1919 – Uniwersytet we Lwowie otrzymał imię Jana Kazimierza. 1920 – Lwów jako pierwsze i jedyne miasto w II. RP został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari; uroczystej dekoracji dokonał marszałek Józef Piłsudski. 1928 – W Dęblinie urodziła się Krystyna Siesicka, pisarka, autorka powieści dla młodzieży. 1931 – „Dar Pomorza” po raz pierwszy przepłynął równik. 1934 – We Wrocławiu urodził się Stefan Bratkowski, pisarz; członek ZMP i PZPR (1954-1981), dziennikarz „Po prostu” (1956-1957), redaktor naczelny „Życia i Nowoczesność” (1970-1973; 1980-1981); prezes Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich (1980-1982; 1989-1990), następnie prezes honorowy; w stanie wojennym zaangażowany w działalność opozycyjną; w latach 1983-1988 tworzył niezależną „Gazetę Dźwiękową”; członek Komitetu Obywatelskiego przy przewodniczącym NSZZ „S” (1988-1990); uczestnik obrad Okrągłego Stołu; prezes Spółdzielni Wydawniczej „Czytelnik” (1991-1992); autor książek o tematyce ekonomicznej, historycznej i społecznej. 1937 – W Bereźnie na Wołyniu urodził się Edward Hulewicz, piosenkarz, kompozytor, autor tekstów. 1938 – Prezydent Ignacy Mościcki wydał dekret o rozwiązaniu zrzeszeń wolnomularskich i lóż masońskich. 1939 – We wsi Nowy Wiec koło Starogardu Gdańskiego rozstrzelano 42. lub 43. Polaków (w tym dwóch duchownych), a także Niemców będących przeciwnikami nazizmu (m.in. księdza Johannesa Paula Aeltermanna). 1939 – W Kaliszu urodził się Waldemar Kuczyński, ekonomista, publicysta; członek PZPR (1959-1966); w marcu 1968 r. aresztowany pod zarzutem organizowania studenckich protestów, zwolniony po pół roku; współzałożyciel Towarzystwa Kursów Naukowych; w sierpniu 1980 r. doradca MKS w Stoczni Gdańskiej; zastępca redaktora naczelnego „Tygodnika Solidarność” (1981); internowany w stanie wojennym; zwolniony w 1982 r. wyemigrował do Paryża; minister przekształceń własnościowych (1990-1991); członek Unii Demokratycznej, następnie Unii Wolności. 1940 – W KL Auschwitz Niemcy dokonali pierwszej egzekucji przez rozstrzelanie – stracono 40 Polaków. 1940 – W Warszawie w mieszkaniu Emanuela Ringelbluma przy ul. Leszno 18 odbyło się inauguracyjne spotkanie konspiracyjnego zespołu badawczo-dokumentacyjnego pod kryptonimem „Oneg Szabat”, czyli „Radość Soboty”; efektem jego działań było utworzenie Podziemnego Archiwum Getta. 1940 – We Lwowie urodził się Andrzej Żuławski, reżyser, scenarzysta, pisarz; autor filmów „Na srebrnym globie”, „Diabeł”, „Szamanka”. 1944 – Dekret PKWN o utworzeniu Przedsiębiorstwa Państwowego „Polskie Radio”. 1946 – W Zakopanem ogłoszono wyroki na działaczy Goralenvolku – nazistowskiej akcji germanizacyjnej na Podhalu podczas II. wojny światowej. 1950 – W Warszawie zakończył się II. Kongres Obrońców Pokoju, który powołał Światową Radę Pokoju; jej przewodniczącym został Frederic Joliot-Curie. 1956 – W australijskim Melbourne rozpoczęły się XVI. Letnie Igrzyska Olimpijskie, podczas których Polacy zdobyli dziewięć medali, w tym 1 złoty – Elżbieta Krzesińska – skok w dal, 4 srebrne oraz 4 brązowe. 1958 – Czechowice przemianowano na Czechowice-Dziedzice. 1958 – W podkrakowskich Bronowicach Wielkich uruchomiono pierwszy polski cyklotron. 1958 – Telewizja Polska wyemitowała premierowe wydanie programu dla dzieci z serii „Miś z okienka”. 1976 – Premiera filmu „Przepraszam, czy tu biją?” w reżyserii Marka Piwowskiego. 1981 – W Warszawie utworzono Kluby Samorządnej Rzeczypospolitej „Wolność-Sprawiedliwość-Niepodległość”. 1982 – W Londynie zmarł Stanisław Ostrowski, prezydent Lwowa (1936-1939), więziony w ZSRS (1939-1941); prezydent RP na uchodźstwie w latach 1972-1979. 1983 – Gen. Wojciech Jaruzelski, pełniący funkcję premiera, ustąpił ze stanowiska ministra obrony narodowej, które zajmował od 1968 r.; jego następcą został gen. Florian Siwicki. 1989 – W Hongkongu Aneta Kręglicka zdobyła tytuł Miss World. 1995 – Rozpoczęła się dystrybucja powszechnych świadectw udziałowych. 1996 – Premiera filmu „Poznań ’56” w reżyserii Filipa Bajona. 1996 – Polska stała się pełnoprawnym członkiem OECD (Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju). 1998 – W Warszawie zmarł Mikołaj Kozakiewicz, socjolog, pedagog; członek ZSL, od 1990 r. w PSL; marszałek Sejmu w latach 1989-1991. 2001 – Prezydent Aleksander Kwaśniewski wyraził zgodę na udział polskiego kontyngentu wojskowego w operacji antyterrorystycznej w Afganistanie; z wnioskiem o wysłanie wojska do Afganistanu zwrócił się do prezydenta – w imieniu rządu – premier Leszek Miller. 2002 – W Lublinie zmarł Rafał Gan-Ganowicz ps. „Jerzy Rawicz”, najemnik, dziennikarz, korespondent Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa, działacz polityczny i społeczny, członek Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej. Walczył w kilku konfliktach zbrojnych przeciwko siłom wspieranym przez Związek Sowiecki. 2006 – Dotychczasowa Akademia Techniczno-Rolnicza została przekształcona w Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy. 2021 – We Wrocławiu zmarł Paweł Jarodzki, i malarz i rysownik, wykładowca ASP. Artysta był współzałożycielem grupy artystycznej „Luxus”, która powstała we Wrocławiu u schyłku PRL. Był wieloletnim kuratorem wrocławskiego Biura Wystaw Artystycznych oraz autorem podręczników i komiksów dla dzieci. Źródło: PAP Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Wiadomościach Google.